Aflatoxin là một loại nấm có chứa độc tố gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người, đặc biệt là gây ung thư. Vậy Aflatoxin là gì? Bài viết hôm nay chúng ta cùng nhau tìm hiểu về loại độc tố Aflatoxin này nhé.

Aflatoxin là gì?

Aflatoxin là độc tố vi nấm được sản sinh tự nhiên do một số loài Aspergillus. Đây là một loại nấm mốc có chứa độc tố, là tác nhân gây ung thư.

Độc tố Aflatoxin

Độc tố Aflatoxin

Các Aflatoxin sau khi xâm nhập vào cơ thể có thể được thuỷ phân trở thành M1 ít độc hơn hoặc được gan chuyển hóa thành dạng trung gian epoxit hoạt hóa.

Các dạng Aflatoxin và dạng chuyển hóa

Aflatoxin có ít nhất 13 dạng khác nhau trong tự nhiên, trong đó Aflatoxin B1 là dạng độc nhất. Độc tố Aflatoxin B1 được sản sinh bởi Aspergillus parasiticus và Aspergillus flavus. Độc tố Aflatoxin G1 và G2 được sản sinh từ Aspergillus parasiticus. Độc tố Aflatoxin M1, M2 được sản sinh và phát hiện trong sữa của những con bò ăn phải thức ăn nhiễm nấm mốc.

Các độc tố vi nấm này là sản phẩm của một quá trình chuyển hóa trong gan động vật. Những dạng chuyển hóa của độc tố bao gồm:

  • Aflatoxin B1và B2: được sinh ra bởi Aspergillus parasiticusAspergillus flavus.
  • Aflatoxin G1và G2: được sinh ra bởi Aspergillus parasiticus.
  • Aflatoxin M1: chất chuyển hóa của aflatoxin B1 trên người và động vật (trong sữa mẹ có thể phơi nhiễm tới mức ng).
  • Aflatoxin M2: chất chuyển hóa của aflatoxin B2 trong sữa của bò được cho ăn thức ăn nhiễm aflatoxin.

Điều kiện nhiễm bẩn Aflatoxin

Các vi nấm Aflatoxin phân bố rộng trong tự nhiên và gây nhiễm vào các loại hạt trước khi thu hoạch. Môi trường độ ẩm cao hoặc bị tổn thương sẽ tạo điều kiện cho Aspergillus  lây nhiễm.

Đất, ngũ cốc bị giảm sức đề kháng vi sinh vật, thực vật mục nát là môi trường sống bản địa của Aspergillus. Đặc biệt là trong điều kiện thuận lợi với nhiệt độ cao, độ ẩm cao (ít nhất là 7%).

Lạc bị nhiễm nấm Aflatoxin

Lạc bị nhiễm nấm Aflatoxin

Độc tố Aflatoxin thường nhiễm vào những loại thực phẩm như:

  • Các loại ngũ cốc: Kê, gạo, ngô, lúa miến, lúa mì.
  • Các loại hạt có dầu: Đậu tương, hạt bông, lạc, hạt hướng dương.
  • Các loại gia vị: Hạt tiêu đen, nghệ, ớt, rau mùi, gừng.
  • Các loại quả hoặc hạt khác như hạt dẻ, dừa…
  • Trong sữa của động vật khi ăn phải thức ăn nhiễm aflatoxin.

Aflatoxin tương tác với virus viêm gan B

Theo kết quả nghiên cứu cho thấy, sự tương tác giữa Aflatoxin với virus viêm gan B (HBV) sẽ làm tăng nguy cơ ung thư (HCC).

Quy định hàm lượng Aflatoxin an toàn

Quy định của Hoa kỳ

Hàm lượng Aflatoxin trong thức ăn chăn nuôi và thực phẩm được FDA khuyến cáo an toàn với sức khỏe động vật và sức khỏe con người là:

  • Đối với các vật nuôi cho sữa hoặc dùng cho các mục đích khác không được công bố, ngô và các loại hạt dùng cho vật nuôi, thức ăn chăn nuôi ngoại trừ ngô và bột từ hạt bông: 20 (ppb).
  • Đối với các loại hạt dùng cho giống vật nuôi (bò, lợn) hoặc gia cầm đã trưởng thành và ngô: 100 (ppb).
  • Đối với các loại hạt dùng cho lợn thịt từ 100 pound trở lên và ngô: 200 (ppb).
  • Đối với ngô và các loại hạt dùng cho bò giai đoạn cuối (ví dụ vỗ béo) và đối với bột hạt bông dùng cho bò, lợn và gia cầm: 300 (ppb).

Quy định của Việt Nam

Bộ Y tế Việt Nam quy định hàm lượng Aflatoxin giới hạn tối đa (ML):

  • Đối với loại B1 trong thực phẩm là 5 ML (microgam/kg).
  • Đối với loại B1, B2, G1, G2 trong thực phẩm là 15 ML (microgam/kg).
  • Đối với loại M1 trong sữa là 0,5  ML (microgam/kg).

Cách phát hiện nhiễm Aflatoxin ở người

Hiện tại có 2 cách xét nghiệm phát hiện mức độ nhiễm aflatoxin ở người:

  • Tính lượng phức AFB1-guanine trong nước tiểu: Phương pháp này sẽ dựa vào sự có mặt của các phân tử nhỏ hơn cho thấy tồn tại trong vòng 24 giờ. Tuy nhiên đây không phải là phương pháp tốt nhất vì mức độ AFB1-guanine có thể thay đổi theo từng ngày.
  • Tính lượng phức AFB1-albumin trong huyết thanh: Đây là cách tính hàm lượng aflatoxin phơi nhiễm trong thời gian vài tuần đến vài tháng.

Aflatoxin gây bệnh

Độc tố aflatoxin có thể nhiễm vào bất kỳ loài động vật nào. Đối với người trưởng thành khả năng chống chịu tốt hơn khi tiếp xúc với nó. Đối với trẻ em dễ bị ảnh hưởng và dẫn đến phát triển, tăng trưởng chậm

Aflatoxicosis tấn công cơ quan chính là gan ở động vật có vú vì vậy gây bệnh gan là chủ yếu. Khi bị phơi nhiễm aflatoxin ở mức độ nặng sẽ gây hoại tử gan cấp tính, nặng hơn có thể gây xơ gan hoặc ung thư gan. Những triệu chứng suy gan cấp tính như: phù, thay đổi sự hấp thu, thay đổi tinh thần, chảy máu, thay đổi tiêu hóa, chuyển hóa các chất dinh dưỡng, hôn mê.

Người bị nhiễm độc tố này lâu năm có nguy cơ cao ung thư túi mật và gan. Phơi nhiễm mãn tính không dẫn đến những triệu chứng kịch tính như bệnh aflatoxicosis cấp tính.

Aflatoxin B1 có thể gây ức chế miễn dịch và tăng lượng virus ở những người bị nhiễm HIV.

Những yếu tố bị ảnh hưởng bởi aflatoxin như loài, dinh dưỡng, khả năng tiếp xúc đồng thời với các chất độc khác, tuổi, giới tính. Những điều kiện làm tăng nguy cơ nhiễm ở người bao gồm: điều kiện môi trường thuận lợi cho sự phát triển của nấm mốc trên thực phẩm, thiếu hệ thống kiểm soát và quản lý, hạn chế về thức ăn.

Hiện nay vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh aflatoxicosis. Người bệnh chỉ có thể điều trị triệu chứng và hỗ trợ điều trị bệnh gan ở mức độ nghiêm trọng. Sử dụng dịch truyền tĩnh mạch với dextrose, vitamin B, vitamin K hoạt động, hạn chế với hàm lượng carbohydrate đầy đủ. Chế độ ăn uống đầy đủ các loại rau apiaceous như củ cải vàng, rau mùi tây, cà rốt, cần tây có thể làm giảm nguy cơ ung thư.

Các ổ dịch do độc tố Aflatoxin gây ra

Những ổ dịch Aflatoxin lớn trên thế giới gồm:

  • Năm 2003 ở Kenya bị ngộ độc cấp tính dẫn đến 120 trường hợp tử vong.
  • Tháng 2 năm 2013 đến tháng 3 năm 2013 dịch Aflatoxin lây nhiễm ở các nước Rumani, Serbia, Croatia.
  • Tháng 2 năm 2013, Iowa bị ô nhiễm.
  • Năm 2014, những phơi nhiễm sơ sinh tìm được trong máu cuống rốn tại Bangladesh và Nepal của Mỹ.

Như vậy chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu về loại độc tố Aflatoxin và những bệnh dịch nguy hiểm có thể gây ra. Hy vọng bài viết này có thể giúp mọi người hiểu hơn về loại dịch bệnh này và chú ý hơn.

Chuyên mục: Thú y

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *