X-Quang cột sống là một phương pháp xét nghiệm hình ảnh rất phổ biến. Phương pháp này giúp bác sĩ có thể dễ dàng chẩn đoán bệnh về cột sống tốt nhất, đặc biệt là bệnh thoát vị đĩa đệm. Bài viết hôm nay chúng ta cùng nhau tìm hiểu về những phương pháp X-quang cột sống và cách chẩn đoán một số bệnh thường gặp ở cột sống.

Những phương pháp xét nghiệm X-quang cột sống

Những góc chụp X-quang cột sống

Những góc chụp X-quang cột sống

Chụp thẳng, nghiêng cột sống cổ, lưng, xương cụt

Góc chụp X-quang này sẽ giúp bác sĩ phát hiện những dấu hiệu của thoái hoá cột sống, vỡ thân đốt, xẹp đĩa đệm do chấn thương, những dị tật bẩm sinh (gai đôi, thắt lưng hoá, dính thân đốt, cùng hoá, trượt thân đốt và hở eo, gù vẹo bẩm sinh…), những bệnh lý khác (u hoặc di căn ung thư,…).

Chụp chếch ¾ cột sống cổ

Bác sĩ sẽ chụp X-quang cột sống cổ bằng tia X với góc chiếu chếch với bình diện thẳng một góc 450. Khi đó, bác sĩ có thể phát hiện hẹp lỗ ghép trong trường hợp có dấu hiệu chèn ép động mạch sống hoặc chèn ép rễ thần kinh của cột sống cổ.

Chụp C1 – C2

Bác sĩ sẽ chiếu tia X từ trước ra sau, xuyên qua miệng ở tư thế người bệnh đang nằm ngửa và há miệng. Góc chiếu này sẽ cho bác sĩ phát hiện gãy mỏm.

Chụp bao rễ thần kinh (saccoradiculography) và tủy cản quang (myelography)

Bác sĩ sẽ tiêm một chất cản quang vào ống tủy hoặc vào vùng rễ thần kinh. Phương pháp này sẽ giúp bác sĩ dễ dàng phát hiện chèn ống tủy, thoát vị đĩa đệm, hẹp tắc ống tuỷ, chèn ép bao rễ thần kinh do u tủy.

Chẩn đoán hình ảnh X-quang cột sống

Bị thoát vị đĩa đệm

Chụp X-quang thoát vị đĩa đệm

Chụp X-quang thoát vị đĩa đệm

Thoát vị đĩa đệm là hiện tượng nhân nhầy của đĩa đệm thoát ra khỏi bao xơ. Nhân nhầy thường thoát ra phía sau gây chèn ép vào rễ thần kinh và ống tủy. Nó thường xảy ra ở cột sống cổ và thắt lưng, rất ít trường hợp gặp ở cột sống ngực.

Hình ảnh X-quang cột sống không cho hình ảnh trực tiếp của thoát vị đĩa đệm. Nhưng có một thể thoát vị đặc biệt có thể tạo hình ảnh trên phim chụp X quang đó là thể thoát vị vào trong thân đốt. Thể này thường xảy ra ở những bệnh nhân loãng xương cột sống ở mức độ nặng.

Trên phim chụp X-quang thấy:

  • Thoát vị đĩa đệm thể trung tâm: Hình chèn đẩy cắt hoàn toàn đường thuốc cản quang ở ngang với khe đĩa đệm.
  • Thoát vị đĩa đệm thể lệch bên: Hình ảnh phim X-quang chếch 3/4 quan sát thấy đường thuốc cản quang bị khuyết một phần bên thoát vị. Hình ảnh phim X-quang thẳng có thể quan sát thấy cắt cụt rễ. Hình ảnh phim X-quang nghiêng không thấy chèn đường thuốc cản quang.

Bị thoái hóa cột sống

Bệnh thoái hóa cột sống thường gặp ở những người trên 40 tuổi. Người bệnh thường có những triệu chứng như đĩa đệm căng phồng lên, gai xương hình thành hai bên thân đốt sống, dây chằng đốt sống bị kéo giãn. Lúc này, chiều cao của khe giữa hai đốt sống bắt đầu thay đổi hẹp dần.

Chấn thương cột sống

Chụp X-quang chấn thương cột sống

Chụp X-quang chấn thương cột sống

X-quang cột sống sẽ giúp phát hiện những chấn thương cột sống do tai nạn giao thông, lao động, sinh hoạt như:

  • Vỡ thân đốt: Đường gãy chạy ngang thân đốt, gây gập góc hoặc gián đoạn ở bờ trên thân đốt.
  • Xẹp thân đốt: Chiều cao thân đốt bị giảm xuống, độ đậm cản quang đậm hơn những đốt lân cận và thường lún ở bờ trước thân đốt.
  • Trượt thân đốt: Thường trượt ra trước, sau hoặc sang bên, có thể gây cắt đứt tủy hoàn toàn hoặc chèn ép tủy.
  • Gãy mỏm ngang: Thường gãy mỏm ngang ở những thân đốt sống thắt lưng.
  • Gãy mỏm nha CII, cung sau, mỏm gai ít gặp.

Lao cột sống

Hình ảnh X-quang lao cột sống

Hình ảnh X-quang lao cột sống

Lao cột sống là bệnh thường gặp nhất trong những bệnh lao xương khớp. Nó thường xảy ra ở những đốt sống DIX – DX và L– LII.

Hình ảnh X-quang cột sống của 3 giai đoạn:

  • Giai đoạn đầu: Quan sát thấy khe hẹp đĩa đệm trên cả hai phim thẳng và nghiêng. Giai đoạn này hẹp khe đĩa đệm còn chưa rõ ràng, cần so sánh với khe đĩa đệm lân cận.
  • Giai đoạn toàn phát: Cùng với dấu hiệu hẹp khe đĩa đệm là sự phá hủy thân đốt sống của vi khuẩn lao. Hình ảnh x-quang cho thấy thân đốt sát đĩa đệm nham nhở, đường cong sinh lý bị biến dạng, thân đốt xẹp hình chêm.
  • Giai đoạn hồi phục và di chứng: Những thân đốt bị lao dính liền với nhau, cột sống ngực có hình chân nhện, mất khe đĩa đệm.

Viêm cột sống dính khớp

X-quang chẩn đoán viêm cột sống dính khớp

X-quang chẩn đoán viêm cột sống dính khớp

Bệnh bắt đầu là viêm khớp cùng(chiếm tới 70%), sau đó phát triển là thưa xương ở cột sống. Sau khoảng 3 năm sẽ xuất hiện tình trạng vôi hoá các dây chằng và dính các khớp của cột sống. Giai đoạn đầu là tổn thương ở khớp cùng chậu và cột sống, sau đó là toàn bộ các khớp cũng bị dính như khớp háng.

Bệnh u tủy sống

Những loại bệnh u tủy sống bao gồm: u ngoài màng cứng, u trong tủy, u trong màng cứng ngoài tủy. Hình ảnh X-quang sẽ cho thấy đường thuốc cản quang bị tắc hoàn toàn có hình hình “càng cua” hoặc hình “đáy chén”.

Dị dạng cột sống

Dị dạng cột sống do rối loạn chuyển tiếp:

  • Có thể có 8 đốt sống cổ
  • Tồn tại xương sườn của đốt sống cổ VII một bên hay hai bên, thường là nguyên nhân gây chèn ép rễ thần kinh cánh tay
  • Thắt lưng hoá DXII: sườn cụt DXIInhỏ
  • Thắt lưng hoá SI: đốt sống cùng I nhô lên đoạn thắt lưng để tạo thành đốt sống thắt lưng VI
  • Cùng hoá LV: cột sống thắt lưng chỉ còn 4 đốt

Dính hai thân đốt bẩm sinh: Khác với dính do lao, hai thân đốt dính với nhau ở khe đĩa đệm và cung sau, thường không bị phá hủy nên trục cột sống không bị gù hoặc vẹo.

Tồn tại điểm cốt hóa góc trước đốt sống: Nằm ở các góc của thân đốt, hình thành do quá trình cốt hóa không hoàn chỉnh sau hoại tử vô khuẩn sụn tiếp hợp (bệnh Scheuermann).

Cong vẹo: Quan sát trên phim X-quang cột sống thẳng tư thế trước – sau, cột sống bị lệch trục kèm theo biến dạng thân đốt kiểu hình chêm.

Gù đốt sống: Quan sát trên phim X-quang chụp nghiêng thấy cột sống bị lồi ra sau gây gù do thân đốt biến dạng.

Như vậy chúng ta đã cùng tìm hiểu hiểu xong về những phương pháp chụp X-quang cột sống và cách chẩn đoán một số bệnh như thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống,…Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào của bệnh xương khớp, bạn nên đi chụp x quang để sớm phát hiện ra nguyên nhân và có giải pháp điều trị tốt nhất. Ngoài ra bạn có thể tham khảo thêm về phương pháp chẩn đoán thoát vị đĩa đệm bằng Mri là gì?


admin

ChicucthuyHCM.org.vn - Blog chia sẻ kiến thức về các bệnh về cột sống, xương khớp. Đặc biệt là các bệnh thoát vị đĩa đệm và thoái hóa cột sống. Với đội ngũ bác sĩ, chuyên gia tư vấn nhiều kinh nghiệm, các giảng viên đến từ các trường Đại học Y nổi tiếng tại Việt Nam.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *